Dünýä ýüzi meňzär duzsuz tagama,söz içinde gelin-gyz hem bolmasa

Aşgabadyň 140 ýyllygyna

Seýran etsem köçeleriňe Aşgabat… ýa-da “Aşgabat hakynda aýdym”

Gün-günden gözelleşýän gözel paýtagtymyz Aşgabat hakda näçe söhbet etseň az ýaly. Ak mermerli belent binalary, oklaw ýaly göni şaýollary, gezseň göwnüň açylyan gözel seýilgähleri taryplamaga söz ýetenok. Aýratyn hem “Ylham” seýilgähi Aşgabadyň görküne görk goşýar.

Aşgabady wasp etmedik şahyrlar, kompozitorlar ýok bolsa gerek. Hoş owazly aýdymçylarymyz bolsa, ol eserleri täzeligi bilen halkymyza ýetirýärler. Aşgabat hakynda aýdymlaryň içinde özüniň owazynyň belentligi bilen, sözleriniň çeperligi bilen tapawutlanýan eserleriň biri hem “Aşgabat hakynda aýdymdyr”. Bu ajaýyp aýdymy Türkmenistanyň halk artisti, Magtymguly adyndaky Halkara baýragyň eýesi, meşhur kompozitorymyz Nury Halmämedow belli şahyr Geldi Bäşiýewiň goşgusyna geçen asyryň 60-njy ýyllarynda döredipdir. Aýdymyň ilkinji ýerine ýetirijisi, SSSR-iň halk artisti, “türkmeniň bilbili” adyny alan ussat aýdymçy Medeniýet Şahberdiýewanyň belent owazy Türkmen telewideniýesinde we radiosynda ýaňlananda, aýdymy jadylanan ýaly, aňk bolup diňleýäris:

Seýran etsem köçeleriňe Aşgabat,
Sallanyşýan gelin-gyzlaryň bardyr!
Köňüller mülküniň baky köşgi abat,
Säherler ýaňlanýan sazlaryň bardyr!
Bilbiller şeýda edýän ýazlaryň bardyr!

Aşyklar şährine aşyk men başdan,
Çar paslyň bahardyr, nam ýokdur gyşdan.
Saňa myhman gelse ýakyndan-daşdan,
Supra ýaýsaň, halal duzlaryň bardyr.

Görküň-bezegiňdir howaly baglar,
Belent ymaratlar, tämiz otaglar.
Sende ömür sürseň hoş geçer çaglar,
Bilbiller şeýda edýän ýazlaryň bardyr.

Saz ugrundan ýokary bilim alan sazanda hökmünde, bu aýdymyň adamlaryň köňlüni heýjana salmagynyň syrlary hakda oýlanýarsyň. Bu ajaýyp eseriň turuwbaşdan çalt depginde, frac{5}{8} ölçegde başlanmagy diňleýjileriň ünsüni özüne çekýär. Her bendiň soňunda aýdymçynyň partiýasynda “heý-heý, Aşgabat” diýip gaýtalanyp gelmegi, aýdyma özboluşly bezeg berýär. Aýdyma simfoniki orkestriň sazandarlyk etmegi bolsa, eseriň şowhunyny hasam artdyrýar.

1970-nji ýyllarda, Türkmenistanyň halk artisti Atageldi Garýagdyýew Moskwanyň döwlet konserwatoriýasynda okaýan döwründe bu ajaýyp aýdymy simfoniki orkestr bilen ýazgy edipdir. Häzirki bagtyýarlyk döwrümizde bolsa, Resul Gylyjowyň ýolbaşçylyk edýän Türkmen döwlet simfoniki orkestri bilen, Atageldi Garýagdyýew dürli konsertlerde bu owazly aýdymy ussatlyk bilen ýerine ýetirýär.
Mähriban Arkadagymyzyň tagallasy bilen 2012-nji ýylda Türkmen döwlet neşirýat gullugy tarapyndan neşir edilen “Nury Halmämmedow. Fortepiano we wokal sazlary” atly kitabynda “Aşgabat hakynda aýdym” notasy bilen çap edildi.

Ýakynda belleniljek Aşgabadyň 140 ýyllygynyň dabaralarynda hem, bu ruhubelent aýdymyň owazy belentden ýaňlanar diýip tama edýärin!

 

Sewil ZIÝADINOWA,
Maýa Kulyýewa adyndaky Türkmen milli konserwatoriýasynyň ýanyndaky ýörite sazçylyk mekdep-internatynyň mugallymy.

Blog, Sport we syýahatçylyk   , , ,

Beýik Pyragynyň keşbi aýdym-sazlarda

Biziň bagtyýar zamanamyzda türkmen edebiýatyny we sungatyny ösdüren ussat ýazyjydyr şahyrlarymyza, bagşydyr kompozitorlarymyza uly sarpa goýulýar. Hormatly Prezidentimiziň taryhy Karary bilenб 2024-nji ýylda türkmen halkynyň beýik akyldar şahyry Magtymguly Pyragynyň 300 ýyllyk toýuny bellemek üçin uly taýýarlyklar görülýär. Beýik şahyryň ajaýyp goşgulary türkmen bagşy-sazandalaryny, kompozitorlaryny joşduryp gelýär.

Türkmen kompozitorlarynyň Pyragynyň goşgularyna döreden aýdymlarynyň arasynda Çary Nurymowyň “Armanym galdy”, Orazgylyç Gurbannyýazowyň “Boýlaryňa” atly aýdymlary aýdym-saz muşdaklarynyň ýüreklerine ýol ýasady. Söýgüli kompozitorymyz Nury Halmämmedow bolsa beýik şahyryň şygyrlaryna “Pukaraýam”, “Yzlamaýan bolarmy?”, “Uýat eýleýir”, “Solupdyr pygan bilen”, “Gözel Şirgazy”, “Soňudagy” atly romanslar tapgyryny döretdi. Kompozitor Ýazgylyç Aşyrow hem beýik söz ussadynyň sözlerine 5 romansdan ybarat “Meňli” atly wokal toplumyny döretdi.

Beýik şahyrymyzyň keşbini simfoniki orkestriň serişdeleriniň üsti bilen ilkinji bolup beýan etmek bagty Türkmenistanyň halk artisti, professor Aşyr Kulyýewiň paýyna düşdi. Ol 1948-nji ýylda, entek Moskwanyň P.Çaýkowskiý adyndaky döwlet konserwatoriýasynda okap ýören wagty “Magtymguly” simfoniki poemasyny döretdi. Türkmen saz sungatynda uly yz galdyran halypa kompozitorlarymyzyň ýene biri Weli Muhadow 1974-nji ýylda döreden “Magtymgulynyň ýadygärligine” diýip atlandyran 1-nji simfoniýasynda akyldar şahyryň ajaýyp keşbini owazlaryň üsti bilen diňleýjilere ýetirmegi başardy.

Türkmen simfoniýasynyň naýbaşysy hasaplanýan bu eserde Weli Muhadow şahyryň ýaşan XVIII asyrynyň çylşyrymly döwrüni, onuň erkinlik, watanperwerlik, halallyk hakyndaky pikirlerini, Meňli gyza bolan pynhan duýgularyny simfoniki orkestriň saz gurallarynyň dürli owazlarynyň kömegi bilen beýan edýär. Ýokarda adyny agzan aýdym-saz eserlerimiz biri-birinden çeperçilik çözgütleriniň dürlüligi bilen tapawutlanýar.

Biziň ajaýyp döwrümizde beýik şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň goşgularyna döredilen aýdymdyr romanslar we simfoniki eserler konsertlerde, teleradioýaýlymlarda yzygiderli ýaňlanyp, halkymyzyň ruhy dünýäsine öçmejek nagyş bolup çaýylýar.

 

Irina LÝAPINA,
Maýa Kulyýewa adyndaky Türkmen milli konserwatoriýasynyň ýanyndaky ýörite sazçylyk mekdep-internatynyň umumy fortepiano bölüminiň mugallymy.

Blog, Habarlar   , , ,

Ak bagta badalga gunduz binalaň,

Arşyň nury gözellikden paý saňa.

Al süýt kimin aklygy ak sabalaň,

Bolubilmez asyl-asyl taý saňa,

Seni gören şahyr bolup,

Gürläberer goşgulap,

Aşgabat!

*****

Arkadagyň ylhamyndan dörän sen,

Arzuwly ertekä meňzeýäň aşa.

Aýdym tapar ak ýoluňdan ýöränler,

Aşyklaryň yşgy getirer joşa.

Çünki sen söýgüsiň,

Dälsiň başga zat,

Aşgabat!

*****

Baglaňda bilbilleň ajap mesgeni,

Mukamyndan bahar geler heýjana.

Asmana göterler çaga sesleri,

Watan beslenende şöhrata-şana,

Şükür iller aman,

Ýurdumyz abat,

Aşgabat!

*****

Penjireden ak durnalar bakanda,

Toýnuk gurap, buşlap ajap çagyňy,

Ýene-de aýdymlar joşar jahanda,

Wasp edip Diýary, Arkadagyňy,

Muňa pasyl gonar,

Sazy keşdeläp,

Aşgabat!

*****

Ene ýerde sadap monjuk hamala,

Dür kysmy kamatyň gözleriň nury,

Şan getirip bu berkarar zamana,

Uzasyn eýýama ak ýollaň ugry,

Sen bilen türkmeniň,

Kalp köşgi abat,

Aşgabat!

 

Gülşirin HANOWA,

şahyr.

Blog, Göwün küýsegi   ,

Ýöremeli ýollarym kän, kert ine!

Ýazýan, pozýan, olam süýji dert-ine!

Uçradym men yşgyň agyr derdine,

Habaryň barmy?

 

*****

 

Ýagyş ýagýar- hyýallarym ezildi,

Gözýaşlarym bir hatara düzüldi,

Men ýüreksiz ýaşap ýörün- üzüldi,

Habaryň barmy?

 

*****

 

“Toba!” diýsin, Hak bereniň az bilen,

Söýüpdim men seni ýürek, aň bilen,

Söhbet kylýan indi diňe Aý bilen,

Habaryň barmy?

 

*****

 

Ömür geçip gitse, gitsin ýel ýaly,

Açylaryn ýene-de men gül ýaly,

Ýöne häzir ýaşap ýörün güň ýaly,

Habaryň barmy?

 

*****

 

Ömür diýer, bir gün: “Ahy:r boldum men”,

Yşgyň ýollarynda zahyr boldum men,

Ýaza-ýaza ahyr şahyr boldum men!

Habaryň barmy?

 

Ogultäç ORAZTAGANOWA,

şahyr.

Blog, Göwün küýsegi   , , ,

Parahat zeminiň üstünde dogup gelýän güni synlanyňda şahyryň şu sözleri zybanyňa gelýär:

 

Säher turup, syl ýüzüňe dünýäni,

Giňligiňde bolup bilseň şonça bol.

Bu dünýäňe ähli mahsus zatlaryň,

Senden sowlup geçmeýänine monça bol.

 

Durmuşda ýetilen we ýetilmeli arzuwlaryň hasyl bolmagyny isleýän ynsan hemişe bagtyň gözleginde. Eýsem bagt näme? Bu jümle elbetde hemmä tanyş bolsa gerek. Ählimiziň muny gazanmaga bolan ymtylşymyz çagalykdan başlanýar. Özbaşdak pikirlenme hadysasy adam aňynda dörän gününden bu söz özüniň ornuny ynsanyň kalbynda we her bir ädiminiň sebäbinde ýaşaýar. Dünýäde näçe ynsan bar bolsa, haýsy kärde bolanlygyna garamazdan, bu duýgyny öz durmuşynyň baýdagy etmäge ymtylýar. Her bir edýän işiniň netijesini, ömür ýolunyň mazmunynyň pellehanasyna bagt adyny berýär. Göze görünmeýän ýöne her bir ynsany özüne ymtyldýan bu duýgy hemmä gyzykly. Durmuşda käbirleriniň pikirine görä adamyň arzuwynyň amala aşan ýerinde onuň bagty başlaýar diýip pikir ýöredilýär. Eýsem bagt adama haçan berilýär ýa-da ony her kimiň özi gazanmalymy? Hemmämiz üçin gyzykly bu sowala okyjylarymyz arkaly göz ýetirmegi maksat edinip, olaryň redaksiýamyz bilen aragatnaşygyny has-da pugtalandyrmak we öz pikirlerini ildeşlerimiz bilen paýlaşmaklaryna mümkinçilik bermegi makul bildik. Çünki ýer ýüzünde näçe ynsan bar bolsa şonçada häsiýet we şonça-da pikir bardyr.

Hormatly okyjylar, biziň salgymyza öz pikirleriňizi, garaýyşlaryňyzy ýollap biz bilen ýakyn aragatnaşykda bolup bilersiňiz. Siziň pikirleriňiz we garaýyşlaryňyz biz üçin wajyp hem-de gyzykly. Şonuň üçin pikirleriňizi beýan etmäge ýaýdanmaň we çekinmäň. Biziň döredijilik işgärlerimiz sizden geljek hatlara sabyrsyzlyk bilen garaşýar.

TÜRKMENgazet redaksiýamyz ýörite siziň syrdaşyňyz, ýakyn dostuňyz bolmak üçin, “BLOG” atly sahypany açdy. Bu sahypanyň üsti bilen, giriş edip, pikirleriňizi, hekaýalaryňyzy, suratlaryňyzy, wideolaryňyzy paýlaşyp bilersiňiz, mähribanlar!

Şeýle-de biz bilen ýörite elektron we ýerli  poçtalaryň üsti bilen baglanyp bilersiňiz.

turkmengazet.zenan2021@gmail.com

abdyrasulowa1806@gmail.com

 

Saýtyň administrasiýasy.

Blog, Habarlar   , , , ,